Testamentaire voogdij: voorwaarden en regels
Testamentaire voogdij is een vorm van voogdij die u via uw testament kunt aanwijzen voor uw minderjarige kinderen of volwassen kinderen met een beperking. Dit is een belangrijke stap om ervoor te zorgen dat uw kinderen goed verzorgd worden, ook na uw overlijden. In dit artikel leggen we uit wat testamentaire voogdij inhoudt, welke voorwaarden gelden en hoe u dit juridisch regelt.
Wat is testamentaire voogdij?
Testamentaire voogdij is een vorm van voogdij die u zelf kunt instellen door middel van een testament. Dit in tegenstelling tot de ambtsvoogdij, die door de rechter wordt aangesteld als er geen testamentaire voogd is benoemd. Met testamentaire voogdij kunt u zelf bepalen wie de zorg voor uw kinderen op zich neemt, hun vermogen beheert en belangrijke beslissingen neemt, zoals onderwijs, gezondheid en opvoeding.
Deze vorm van voogdij is vooral relevant voor:
- Ouders met minderjarige kinderen.
- Ouders van volwassen kinderen met een vermogensbeheer of mentorschap nodig.
- Ouders die een specifieke persoon willen benoemen die hun wensen voor de opvoeding en het vermogen van hun kinderen deelt.
Wettelijke basis
De regels rond testamentaire voogdij zijn vastgelegd in het Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW), met name in de artikelen:
- Artikel 1:252 BW: Voogdij over minderjarigen.
- Artikel 1:253 BW: Aangestelde voogden (testamentaire voogdij).
- Artikel 1:254 BW: Bevoegdheden en plichten van de voogd.
- Artikel 1:255 BW: Voogdij over vermogen.
- Artikel 4:3 BW: Testamentaire bepalingen.
Daarnaast zijn er specifieke regels in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv), zoals artikel 1:302 Rv, die gaan over de procedure voor het aanstellen van de voogd door de rechter.
Voorwaarden voor testamentaire voogdij
Om testamentaire voogdij te regelen, moet u aan een aantal voorwaarden voldoen:
1. Een geldig testament opstellen
De belangrijkste voorwaarde is dat u een geldig testament opstelt waarin u de voogd benoemt. Dit kan op verschillende manieren:
- Notariële akte: Een notaris maakt een officieel testament voor u.
- Eigenhandig testament: U schrijft het testament zelf met de hand en ondertekent het. Dit moet gebeuren in het Nederlands en ondertekend worden met uw voor- en achternaam.
- Getuigden testament: U dicteert uw testament aan twee getuigen, die dit vastleggen en ondertekenen.
Let op: een mondeling testament is in Nederland niet geldig. Ook moet het testament duidelijk zijn dat u de persoon als voogd wilt benoemen. Gebruik bijvoorbeeld de formulering: "Ik benoem [Naam], woonachtig te [Adres], als voogd over mijn minderjarige kinderen [Naam kind/ren]."
2. De voogd moet geschikt zijn
De rechter controleert of de door u benoemde voogd geschikt is. De volgende criteria spelen een rol:
- Leeftijd: De voogd moet volwassen zijn (18 jaar of ouder).
- Woonplaats: De voogd moet in Nederland wonen, tenzij de rechter een uitzondering maakt.
- Betrouwbaarheid: De voogd mag geen ernstige financiële of juridische problemen hebben, zoals faillissement of een veroordeling voor zware misdrijven.
- Relatie met het kind: De rechter kijkt naar de band tussen de voogd en het kind. Een goede relatie vergroot de kans op goedkeuring.
Als de rechter twijfelt aan de geschiktheid van uw keuze, kan hij of zij de voogd weigeren of een plaatsvervangende voogd benoemen.
3. De voogd moet instemmen
De voogd die u benoemt, moet schriftelijk instemmen met de rol. Dit kan al in het testament vermeld worden of na uw overlijden. Als de voogd weigert, kan de rechter een andere persoon benoemen.
4. De voogdij moet noodzakelijk zijn
Testamentaire voogdij is alleen nodig als:
- Uw kinderen nog minderjarig zijn bij uw overlijden.
- Uw volwassen kinderen een mentorschap of vermogensbeheer nodig hebben vanwege een beperking.
Als uw kinderen bij uw overlijden al volwassen zijn en geen beperkingen hebben, is testamentaire voogdij niet nodig.
Rechten en plichten van de testamentaire voogd
De voogd heeft belangrijke rechten en plichten. Deze zijn vastgelegd in artikel 1:254 BW.
Rechten van de voogd
- Zorgplicht: De voogd moet voor de persoonlijke verzorging van het kind zorgen, zoals onderwijs, gezondheid en opvoeding.
- Vermogensbeheer: De voogd beheert het vermogen van het kind, zoals geld, onroerend goed of andere bezittingen.
- Besluitvorming: De voogd neemt belangrijke beslissingen, zoals het kiezen van een school of het geven van toestemming voor medische ingrepen.
- Vertegenwoordiging: De voogd kan het kind vertegenwoordigen in juridische zaken, zoals het sluiten van contracten.
Plichten van de voogd
- Jaarlijkse verantwoording: De voogd moet jaarlijks verslag uitbrengen over het vermogen en de zorg voor het kind aan de Kantonrechter.
- Goed bestuur: De voogd moet het vermogen van het kind met zorg en inzicht beheren, zonder eigenbelang.
- Informatieplicht: De voogd moet het kind op zijn of haar 16e informeren over de voogdij en het vermogensbeheer.
- Geen beloning: De voogd mag geen vergoeding ontvangen, tenzij de rechter dit toestaat (bijvoorbeeld bij complexe zaken).
Praktische voorbeelden
Hieronder enkele praktische situaties waarin testamentaire voogdij van belang is:
Voorbeeld 1: Twee ouders overlijden tegelijkertijd
Stel, een gezin met twee kinderen van 8 en 12 jaar overlijdt bij een ongeval. De ouders hebben een testament opgesteld waarin ze hun schoonbroer, Jan, benoemen als voogd. Jan woont in Nederland, heeft een goede band met de kinderen en is financieel stabiel. De rechter zal hem waarschijnlijk goedkeuren als voogd, mits hij instemt.
Voorbeeld 2: Een alleenstaande ouder overlijdt
Anna is alleenstaande moeder van een 10-jarige dochter. Ze benoemt haar zuster, Sandra, als voogd in haar testament. Sandra woont in een andere provincie, maar heeft een sterke band met het kind. De rechter kan Sandra benoemen, maar zal mogelijk een plaatsvervangende voogd in dezelfde gemeente benoemen om de dagelijkse zorg te regelen.
Voorbeeld 3: Volwassen kind met een beperking
Mark heeft een zoon van 22 jaar met een verstandelijke beperking. Mark benoemt zijn nicht, Lisa, als voogd in zijn testament. Lisa heeft ervaring met het begeleiden van mensen met een beperking en woont dichtbij. De rechter kan Lisa benoemen als mentor of voogd, afhankelijk van de mate van beperking van Mark’s zoon.
Wat als de voogd niet voldoet?
Als de voogd zijn plichten niet nakomt, kan de rechter ingrijpen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij:
- Verwaarlozing van het kind.
- Ongeschikte beslissingen over onderwijs of gezondheid.
- Vernietiging of verduistering van vermogen.
Betrokkenen (zoals familieleden of de kantonrechter) kunnen een klacht indienen bij de rechter. De rechter kan dan:
- De voogd vervangen.
- Een plaatsvervangende voogd benoemen.
- De voogd tijdelijk schorsen.
Testamentaire voogdij vs. ambtsvoogdij
Als u geen testamentaire voogd benoemt, valt uw kind onder de ambtsvoogdij. De rechter stelt dan een voogd aan die door de overheid wordt voorgedragen. Dit kan een familielid zijn, maar vaak is het een onbekende persoon. Het nadeel is dat u geen invloed heeft op wie de voogd wordt.
| Testamentaire voogdij | Ambtsvoogdij |
|---|---|
| U kiest zelf wie de voogd wordt. | De rechter kiest de voogd. |
| Meer persoonlijke keuze, bijvoorbeeld een familielid. | Kan een onbekende persoon zijn. |
| Voogd moet instemmen en voldoen aan voorwaarden. | De voogd hoeft niet instemmen. |
| U kunt specifieke wensen opnemen in het testament. | Geen ruimte voor persoonlijke wensen. |
Veelgestelde vragen
Kan ik meer dan één voogd benoemen?
Ja, u kunt in uw testament meerdere voogden benoemen. Dit kan handig zijn als u twee personen wilt betrekken bij de zorg voor uw kinderen. U kunt bijvoorbeeld een hoofdvoogd en een plaatsvervangende voogd benoemen. Let er wel op dat de rechter de keuze moet goedkeuren en dat de voogden goed met elkaar moeten kunnen samenwerken.
Wat als de voogd weigert?
Als de door u benoemde voogd weigert, kan de rechter een andere persoon benoemen. Het is daarom verstandig om in uw testament een reservevoogd te benoemen. Dit is een tweede keuze die de rechter kan overwegen als uw eerste keuze afwijst. Zorg ervoor dat uw reservevoogd ook bereid is om deze rol op zich te nemen.
Kan ik de voogdij beperken tot alleen het vermogensbeheer?
Ja, u kunt in uw testament onderscheid maken tussen persoonsvoogdij (zorg voor het kind) en vermogensvoogdij (beheer van het geld). Bijvoorbeeld, u kunt uw broer benoemen als persoonsvoogd en uw zuster als vermogensvoogd. De rechter kan deze scheiding goedkeuren, mits dit in het belang van het kind is. Let op: bij volwassen kinderen met een beperking kan de rechter een mentorschap of vermogensbeheer aanwijzen in plaats van voogdij.
Moet ik een notaris inschakelen voor testamentaire voogdij?
Het is niet verplicht om een notaris in te schakelen, maar sterk aanbevolen. Een notaris zorgt ervoor dat uw testament juridisch geldig is en dat uw wensen duidelijk zijn vastgelegd. Bij complexe situaties (bijvoorbeeld als u meerdere voogden benoemt of specifieke voorwaarden stelt) is een notaris bijna onmisbaar. Bovendien kan een notaris u adviseren over de beste keuze voor voogd en eventuele risico’s.
Wat gebeurt er als ik geen testament maak?
Als u geen testament maakt, valt uw kind onder de ambtsvoogdij. De rechter stelt dan een voogd aan die door de overheid wordt voorgedragen. Dit kan een familielid zijn, maar vaak is het een onbekende persoon. Daarnaast gelden er standaardregels over wie er recht heeft op uw nalatenschap (bijvoorbeeld uw partner of kinderen), wat niet altijd overeenkomt met uw wensen. Het is daarom altijd aan te raden om een testament op te stellen.
Tips en aanbevelingen
Wilt u testamentaire voogdij regelen? Volg deze stappen:
- Benoem een geschikte voogd: Kies iemand die betrouwbaar is, een goede band met uw kinderen heeft en bereid is om de rol op zich te nemen. Overleg met deze persoon vooraf.
- Overweeg een reservevoogd: Benoem een tweede keuze in uw testament, voor het
Juridische Hulp van Arslan & Arslan Advocaten
Bij juridische kwesties is het essentieel om tijdig professioneel advies in te winnen. Arslan & Arslan Advocaten helpt u met uw juridische zaak.
- Website: www.arslan.nl
- Email: info@arslan.nl
- Gratis eerste consultatie