In het strafrecht is niet elke dader van een strafbaar feit ook strafbaar. Er bestaan juridische gronden zoals rechtvaardigingsgronden (het feit is niet onrechtmatig) en schulduitsluitingsgronden (de dader is niet verwijtbaar) die strafbaarheid uitsluiten.
Hoofdcategorieën
Strafuitsluitingsgronden worden onderverdeeld in twee belangrijke categorieën.
Verschillen
| Categorie | Effect | Resultaat |
|---|---|---|
| Rechtvaardigingsgrond | Verwijderd onrechtmatigheid | Feit niet strafbaar |
| Schulduitsluitingsgrond | Verwijderd verwijtbaarheid | Dader niet strafbaar |
Rechtvaardigingsgronden
Een rechtvaardigingsgrond maakt het gepleegde feit gerechtvaardigd, waardoor het niet als onrechtmatig wordt beschouwd.
Noodweer (art. 41 lid 1 Sr)
Het recht om jezelf te verdedigen tegen een directe, onrechtmatige aanval.
- Direct: de aanval is actueel of imminent
- Onrechtmatig: de aanval is niet toegestaan
- Evenredig: de verdediging mag niet overdreven zijn
- Noodzakelijk: ontsnappen was geen optie
Noodtoestand (art. 40 Sr)
Overmacht door een botsing van belangen waarbij het belangrijkste belang vooropstaat.
- Ernstig en acuut gevaar voor een groter goed
- Geen alternatieve oplossing
- De reactie is passend en evenredig
Wettelijke regels (art. 42 Sr)
Handelingen uitgevoerd op basis van een wettelijke regel zijn niet strafbaar, zoals een agent die geweld gebruikt bij een legale arrestatie.
Ambtelijk bevel (art. 43 lid 1 Sr)
Het uitvoeren van een rechtmatig ambtelijk bevel maakt een handeling niet strafbaar.
Schulduitsluitingsgronden
Bij schulduitsluitingsgronden blijft het feit strafbaar, maar wordt de dader geen schuld toegerekend.
Ontoerekeningsvatbaarheid (art. 39 Sr)
Een dader is niet strafbaar als het feit hem niet kan worden toegerekend door een mentale stoornis of gebrek.
- Psychologisch of psychiatrisch onderzoek nodig
- Kan resulteren in TBS of andere sancties
Noodweerexces (art. 41 lid 2 Sr)
Als de grenzen van noodweer worden overschreden door intense emoties veroorzaakt door de aanval.
Psychische druk (art. 40 Sr)
Een externe druk waaraan de dader redelijkerwijs niet kon weerstaan.
Geen schuld (avas)
Een ongeschreven regel: de dader heeft alles gedaan om het feit te vermijden wat redelijk was.
Consequenties
| Grond | Beslissing rechter |
|---|---|
| Rechtvaardigingsgrond | Ontslag van rechtsvervolging (OVAR) |
| Schulduitsluitingsgrond | Ontslag van rechtsvervolging (OVAR) |
Hoe strafuitsluiting aan te tonen
- De verdachte moet bewijzen dat een strafuitsluitingsgrond van toepassing is
- De rechter beoordeelt of aan de criteria is voldaan
- Bij onzekerheid: voordeel voor de verdachte
Veelgestelde vragen in Zoetermeer
Wat als ik word verdacht van een strafbaar feit?
Je hebt recht op juridische bijstand, mag zwijgen en de politie moet je rechten toelichten. Verdacht zijn betekent niet dat je schuldig bent.
Hoe lang mag ik in voorarrest zitten?
Maximaal 10 dagen zonder proces, daarna moet een rechter toestemming geven. Voorarrest heeft een tijdslimiet.
Wat onderscheidt een misdrijf van een overtreding?
Een misdrijf is zwaarder en kan leiden tot gevangenisstraf, terwijl een overtreding vaak met een boete wordt afgedaan.
Heb ik recht op juridische hulp?
Ja, je hebt altijd recht op een advocaat. Als je dit niet kunt betalen, kan dit kosteloos worden geregeld via bijvoorbeeld het Juridisch Loket Zoetermeer.
Kan ik een uitspraak aanvechten?
Ja, je kunt in hoger beroep gaan bij het gerechtshof tegen een vonnis.
Relevante instanties: Rechtbank Den Haag (ressort), Juridisch Loket Zoetermeer
Juridische Hulp van Arslan & Arslan Advocaten
Bij juridische kwesties is het essentieel om tijdig professioneel advies in te winnen. Arslan & Arslan Advocaten helpt u met uw juridische zaak.
- Website: www.arslan.nl
- Email: info@arslan.nl
- Gratis eerste consultatie