Wat is de politierechter?
De politierechter is een alleensprekende rechter die relatief eenvoudige strafzaken behandelt. Het gaat om misdrijven waarvoor maximaal 1 jaar gevangenisstraf kan worden opgelegd. De politierechter spreekt alleen recht, zonder bijzitters (meervoudige kamer).
Welke zaken behandelt de politierechter?
De politierechter behandelt veelvoorkomende strafzaken zoals:
- Winkeldiefstal en andere vermogensdelicten (tot een bepaald bedrag)
- Eenvoudige mishandeling en bedreiging
- Rijden onder invloed (artikel 8 WVW)
- Rijden zonder rijbewijs
- Vernieling en openbare dronkenschap
- Drugsdelicten (bezit kleine hoeveelheden)
- Belediging van ambtenaren in functie
Zwaardere zaken (zoals doodslag, gewapende overval, of zaken met een strafeis van meer dan 1 jaar) worden door de meervoudige strafkamer (3 rechters) behandeld.
Hoe verloopt een zitting bij de politierechter?
1. Oproep en dagvaarding
U ontvangt een dagvaarding van het Openbaar Ministerie (OM) met de datum, tijd en locatie van de zitting, en de feiten waarvan u wordt verdacht.
2. De zitting zelf
Een politierechterzitting duurt gemiddeld 15 tot 30 minuten per zaak. Het verloop is als volgt:
- Personalia: de rechter controleert uw identiteit
- Tenlastelegging: de rechter leest voor waarvan u wordt verdacht
- Onderzoek: de rechter stelt u vragen over de feiten
- Requisitoir: de officier van justitie eist een straf
- Pleidooi: u of uw advocaat voert verweer
- Laatste woord: u krijgt als laatste het woord
- Uitspraak: de politierechter doet direct mondeling uitspraak
3. Straffen die de politierechter kan opleggen
- Gevangenisstraf (maximaal 1 jaar)
- Taakstraf (werkstraf of leerstraf, maximaal 240 uur)
- Geldboete
- Voorwaardelijke straf (met proeftijd en eventuele bijzondere voorwaarden)
- Ontzegging van de rijbevoegdheid (bij verkeerszaken)
Uw rechten als verdachte
- Recht op een advocaat: u mag zich laten bijstaan, dit is niet verplicht maar wel aan te raden
- Zwijgrecht: u hoeft geen vragen te beantwoorden die uzelf belasten
- Hoger beroep: u kunt binnen 14 dagen in hoger beroep bij het gerechtshof
- Gesubsidieerde rechtsbijstand: bij een laag inkomen kunt u een advocaat op toevoegingsbasis krijgen
Veelgestelde vragen
Moet ik verschijnen bij de politierechter?
U bent niet verplicht te verschijnen, maar het is sterk aan te raden. Als u niet komt, kan de rechter bij verstek oordelen. U kunt ook een advocaat namens u laten optreden (gemachtigde).
Kan ik een taakstraf krijgen in plaats van gevangenisstraf?
De rechter weegt alle omstandigheden mee: de ernst van het feit, uw persoonlijke omstandigheden, eventuele eerdere veroordelingen. Een taakstraf is bij veel lichtere vergrijpen een reële optie.
Hoe lang blijft een veroordeling op mijn strafblad?
Dit hangt af van de opgelegde straf. Bij een geldboete of taakstraf wordt het na 5 jaar verwijderd. Bij gevangenisstraf duurt dit 8 jaar (straf tot 3 maanden) of langer.