Het principe van ne bis in idem betekent dat iemand niet tweemaal voor hetzelfde feit vervolgd of gestraft mag worden. Dit belangrijke rechtsbeginsel biedt bescherming tegen herhaalde vervolging na een definitieve vrijspraak of veroordeling.
Wat houdt ne bis in idem in?
De term betekent letterlijk 'niet tweemaal voor hetzelfde'. Volgens artikel 68 van het Wetboek van Strafrecht en artikel 4 van Protocol 7 van het EVRM mag niemand opnieuw worden berecht voor een feit waarvoor al een onherroepelijke uitspraak is gedaan.
Wanneer is dit principe van toepassing?
Het ne bis in idem-beginsel geldt onder de volgende voorwaarden:
- Er is een definitieve uitspraak (vrijspraak, veroordeling of ontslag van rechtsvervolging).
- Het betreft exact dezelfde feiten (dezelfde gebeurtenis, tijdstip en locatie).
- Het gaat om dezelfde persoon als verdachte.
Hoe wordt 'hetzelfde feit' gedefinieerd?
Het draait om de kern van de zaak: de feiten moeten in wezen identiek zijn. Bijvoorbeeld, een verkeersincident kan niet eerst als overtreding en later als misdrijf worden vervolgd als het om dezelfde handeling gaat.
Uitzonderingen op het principe
Er zijn situaties waarin ne bis in idem niet van toepassing is:
- Herziening van een zaak ten nadele van de verdachte, bijvoorbeeld bij bewezen fraude in de eerste procedure.
- Ontdekking van nieuwe, cruciale feiten die eerder onbekend waren.
- Als de eerdere procedure geen formele vervolging inhield.
Strafbeschikking en ne bis in idem
Als het Openbaar Ministerie een strafbeschikking oplegt, geldt ook hier het ne bis in idem-beginsel. Het feit kan niet opnieuw worden vervolgd, tenzij er verzet wordt aangetekend tegen de beschikking.
Grensoverschrijdende toepassing
Binnen de EU wordt ne bis in idem ook internationaal erkend via het Schengen-verdrag. Een vrijspraak of veroordeling in een ander EU-land, zoals Frankrijk, voorkomt vervolging voor hetzelfde feit in Nederland.
Veelgestelde vragen over ne bis in idem
Kan ik opnieuw worden vervolgd na een vrijspraak?
Nee, bij een onherroepelijke vrijspraak beschermt ne bis in idem je tegen herhaalde vervolging voor hetzelfde feit. Dit geldt ook na een veroordeling of sepot. Uitzonderingen zijn mogelijk bij fraude in de procedure of nieuwe, essentiële bewijzen.
Wat als ik een strafbeschikking heb ontvangen?
Een strafbeschikking van het OM is gelijkwaardig aan een rechterlijke beslissing. Je kunt niet opnieuw worden vervolgd voor hetzelfde feit, tenzij je verzet aantekent. Zonder verzet is de beschikking definitief.
Geldt dit principe ook na vrijspraak in het buitenland?
Ja, binnen de EU voorkomt het Schengen-verdrag dat je in Nederland wordt vervolgd voor een feit waarvoor je in een ander EU-land bent vrijgesproken of veroordeeld. Buiten de EU hangt dit af van internationale afspraken.
Wat betekent 'hetzelfde feit' precies?
Het gaat om dezelfde handeling, op hetzelfde moment en dezelfde plek. Feiten die slechts vergelijkbaar zijn, vallen hier niet onder. Een vrijspraak voor een overtreding sluit latere vervolging voor hetzelfde als misdrijf uit.
Kan een zaak heropend worden bij nieuw bewijs?
In principe niet, maar bij uitzonderingen zoals fraude in de oorspronkelijke zaak of nieuw ontdekte feiten kan herziening plaatsvinden. Dit is echter zeldzaam en aan strenge regels gebonden.
Voor juridisch advies in Zoetermeer kunt u contact opnemen met het Juridisch Loket Zoetermeer. Voor zaken die voor de rechter komen, valt Zoetermeer onder de Rechtbank Den Haag.
Juridische Hulp van Arslan & Arslan Advocaten
Bij juridische kwesties is het essentieel om tijdig professioneel advies in te winnen. Arslan & Arslan Advocaten helpt u met uw juridische zaak.
- Website: www.arslan.nl
- Email: info@arslan.nl
- Gratis eerste consultatie