Wat is een civiele procedure?
Een civiele procedure is een rechtszaak tussen twee partijen (burgers, bedrijven of organisaties) over een geschil dat zij onderling niet kunnen oplossen. Dit kan gaan over een onbetaalde factuur, een burenruzie, een gebrekkig product, of een geschil met een aannemer. In tegenstelling tot het strafrecht, waar de overheid vervolgt, neemt u in een civiele zaak zelf het initiatief.
Wanneer start u een civiele procedure?
U start een civiele procedure als onderling overleg, mediation of een schriftelijke sommatie niet tot een oplossing heeft geleid. Voordat u naar de rechter stapt, is het verstandig om eerst een aangetekende brief (sommatiebrief) te sturen. Hierin geeft u de wederpartij een laatste kans om aan uw eisen te voldoen.
Kantonrechter of rechtbank?
De route hangt af van het bedrag en het soort zaak:
- Kantonrechter: vorderingen tot €25.000, arbeidszaken, huurzaken en consumentenzaken. Een advocaat is hier niet verplicht.
- Rechtbank (civiele kamer): vorderingen boven €25.000 of complexe zaken. Hier is bijstand van een advocaat wél verplicht.
Hoe verloopt een civiele procedure?
Stap 1: Dagvaarding uitbrengen
De procedure begint met een dagvaarding: een officieel document dat door een deurwaarder aan de wederpartij wordt overhandigd. In de dagvaarding staat wie u bent, wat u eist, waarom u dat eist (de gronden), en wanneer de zaak dient bij de rechter.
Stap 2: De conclusie van antwoord
Na ontvangst van de dagvaarding heeft de gedaagde partij de gelegenheid om schriftelijk te reageren. Dit heet de conclusie van antwoord. Hierin kan de wederpartij uw vordering betwisten of een tegenvordering (reconventie) instellen.
Stap 3: Mondelinge behandeling (comparitie)
In de meeste gevallen plant de rechter een mondelinge behandeling (ook wel comparitie van partijen genoemd). Beide partijen verschijnen voor de rechter, lichten hun standpunt toe en beantwoorden vragen. De rechter probeert vaak ook een schikking te bereiken.
Stap 4: Vonnis
Als geen schikking wordt bereikt, doet de rechter uitspraak. Dit duurt meestal 4 tot 6 weken na de zitting. Het vonnis is bindend, tenzij een van de partijen in hoger beroep gaat.
Wat kost een civiele procedure?
De kosten bestaan uit verschillende onderdelen:
- Griffierecht: de kosten voor behandeling door de rechter. Voor natuurlijke personen variëren deze van circa €90 (kantonrechter, laag bedrag) tot €700+ (rechtbank, hoog bedrag).
- Deurwaarderskosten: voor het uitbrengen van de dagvaarding, circa €100-€150.
- Advocaatkosten: indien een advocaat verplicht of gewenst is, variëren de kosten sterk. Reken op €150-€350 per uur.
- Proceskostenveroordeling: de verliezende partij moet vaak een deel van de proceskosten van de winnende partij betalen.
Veelgestelde vragen
Heb ik altijd een advocaat nodig?
Bij de kantonrechter (vorderingen tot €25.000, huur- en arbeidszaken) mag u zelf procederen. Bij de rechtbank is een advocaat verplicht.
Hoe lang duurt een civiele procedure?
Een procedure bij de kantonrechter duurt gemiddeld 3 tot 6 maanden. Bij de rechtbank kan dit 6 tot 12 maanden zijn, afhankelijk van de complexiteit.
Kan ik in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand?
Als uw inkomen onder de grens ligt, kunt u een toevoeging aanvragen bij de Raad voor Rechtsbijstand. Hiermee betaalt u slechts een eigen bijdrage voor uw advocaat.
Wat als de wederpartij niet betaalt na het vonnis?
Met een vonnis in de hand kunt u een deurwaarder inschakelen om het bedrag te incasseren. Dit kan via beslag op bankrekeningen, loon of bezittingen.