Artikel 5 van de Wegenverkeerswet 1994 is een van de belangrijkste bepalingen in het Nederlandse verkeersrecht. Het verbiedt gedrag dat gevaar of hinder op de weg veroorzaakt en speelt een cruciale rol bij het vaststellen van aansprakelijkheid na verkeersongevallen.
Tekst van artikel 5 WVW
Artikel 5 WVW luidt: "Het is een ieder verboden zich zodanig te gedragen dat gevaar op de weg wordt veroorzaakt of kan worden veroorzaakt of dat het verkeer op de weg wordt gehinderd of kan worden gehinderd."
Reikwijdte van artikel 5 WVW
Artikel 5 WVW heeft een zeer breed toepassingsgebied:
- Geldt voor alle weggebruikers: automobilisten, fietsers, voetgangers
- Geldt ook voor niet-weggebruikers die gevaar veroorzaken
- Omvat zowel actief handelen als nalaten
- Bestrijkt daadwerkelijk gevaar en potentieel gevaar
Voorbeelden van overtredingen
Door automobilisten
- Te hard rijden voor de omstandigheden
- Onvoldoende afstand houden
- Gevaarlijk inhalen
- Negeren van voorrangsregels
- Rijden onder invloed van alcohol of drugs
- Afgeleid rijden (telefoon, eten)
Door andere weggebruikers
- Fietsen zonder verlichting
- Oversteken buiten het zebrapad
- Hardlopen op de rijbaan
- Skateboarden op drukke wegen
Door niet-weggebruikers
- Voorwerpen op de weg gooien
- Gladheid niet bestrijden (eigenaar terrein)
- Overhangende takken niet snoeien
Strafrechtelijke gevolgen
Overtreding van artikel 5 WVW is een overtreding (geen misdrijf). De sancties zijn:
- Geldboete van de eerste categorie (max EUR 450)
- Bij gevaar voor anderen: geldboete tweede categorie (max EUR 4.500)
- Mogelijke ontzegging rijbevoegdheid
Artikel 6 WVW: ernstige gevolgen
Als de overtreding leidt tot een ongeval met letsel of dood, kan artikel 6 WVW van toepassing zijn. Dit is een misdrijf met zwaardere straffen:
- Dood door schuld: max 3 jaar gevangenisstraf
- Bij roekeloosheid: max 6 jaar gevangenisstraf
Civielrechtelijke aansprakelijkheid
Overtreding van artikel 5 WVW is van groot belang bij letselschadezaken:
Bewijs van schuld
- Een overtreding van artikel 5 WVW duidt op onrechtmatig handelen
- Een proces-verbaal of veroordeling versterkt de aansprakelijkheidsclaim
- De overtreder kan zich moeilijk verweren tegen een schadeclaim
Verhouding tot artikel 185 WVW
Artikel 185 WVW regelt de aansprakelijkheid van gemotoriseerd verkeer jegens ongemotoriseerde verkeersdeelnemers (fietsers, voetgangers). Artikel 5 WVW speelt een rol bij het bepalen van eigen schuld.
Jurisprudentie
De rechtspraak heeft artikel 5 WVW nader ingevuld:
- Subjectieve norm: wat had deze specifieke bestuurder moeten doen?
- Concrete omstandigheden: weer, zicht, wegdek, verkeersdrukte
- Voorzienbaarheid: was het gevaar te voorzien?
Veelgestelde vragen
Kan ik beboet worden zonder dat er een ongeval gebeurde?
Ja, artikel 5 WVW verbiedt ook gedrag dat gevaar kan veroorzaken. Een daadwerkelijk ongeval is niet vereist.
Hoe verhoudt artikel 5 zich tot specifieke verkeersregels?
Artikel 5 WVW is een vangnetbepaling. Ook gedrag dat niet expliciet verboden is, kan onder artikel 5 vallen als het gevaarlijk is.
Is een boete voor artikel 5 WVW bewijs van aansprakelijkheid?
Een boete is een sterke indicatie, maar de civiele rechter maakt een eigen afweging over aansprakelijkheid.
Juridische hulp
Bij een verkeersongeval waarbij artikel 5 WVW een rol speelt, kan een gespecialiseerde advocaat u bijstaan bij zowel strafrechtelijke als civielrechtelijke procedures.